{"id":157,"date":"2026-10-03T20:04:04","date_gmt":"2026-10-03T20:04:04","guid":{"rendered":"https:\/\/nextav.pl\/sala-hybrydowa-projektowanie-systemow-av\/"},"modified":"2026-10-03T20:04:04","modified_gmt":"2026-10-03T20:04:04","slug":"sala-hybrydowa-projektowanie-systemow-av","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nextav.pl\/en\/sala-hybrydowa-projektowanie-systemow-av\/","title":{"rendered":"Jak opisa\u0107 sal\u0119 do zaj\u0119\u0107 hybrydowych w OPZ, \u017ceby zdalni s\u0142yszeli pytania z sali"},"content":{"rendered":"

W ostatnich dw\u00f3ch tygodniach trafili\u015bmy na kilka post\u0119powa\u0144 na modernizacj\u0119 sal wyk\u0142adowych i auli. W jednym zamawiaj\u0105cy dopisa\u0142 do monitor\u00f3w interaktywnych wprost \u201esprz\u0119t do prowadzenia zaj\u0119\u0107 hybrydowych\u201d. W innym, dla pi\u0119ciu sal naraz, lista obejmuje projektor, procesory d\u017awi\u0119ku z eliminacj\u0105 echa, g\u0142o\u015bniki sufitowe, mikrofony bezprzewodowe, prze\u0142\u0105czniki ze z\u0142\u0105czem USB-C i panele steruj\u0105ce. W jeszcze innym warunkiem udzia\u0142u jest wcze\u015bniejsza dostawa zintegrowanego systemu audiowizualnego, razem z integracj\u0105 i uruchomieniem. Ten zamawiaj\u0105cy dobrze wie, \u017ce kupuje system, a nie paczk\u0119 urz\u0105dze\u0144.<\/p>

Jedno \u0142\u0105czy wszystkie te opisy: wyliczaj\u0105 sprz\u0119t i nie m\u00f3wi\u0105 ani s\u0142owa o tym, co ma us\u0142ysze\u0107 i zobaczy\u0107 osoba, kt\u00f3ra uczestniczy w zaj\u0119ciach zdalnie. A to jest jedyny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ta cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia w og\u00f3le trafia do zam\u00f3wienia.<\/p>

W sali hybrydowej kamera jest najmniejszym problemem. O tym, czy zaj\u0119cia dzia\u0142aj\u0105, decyduje mikrofon, kt\u00f3ry s\u0142yszy ca\u0142\u0105 sal\u0119, i procesor, kt\u00f3ry nie odsy\u0142a zdalnym uczestnikom ich w\u0142asnego g\u0142osu.<\/strong> Obraz da si\u0119 poprawi\u0107 po odbiorze, dok\u0142adaj\u0105c kamer\u0119 albo zmieniaj\u0105c jej ustawienie. D\u017awi\u0119ku z sali, kt\u00f3rego mikrofon nie z\u0142apa\u0142, nie poprawi ju\u017c nic.<\/p>

Jedno pomieszczenie, dwie publiczno\u015bci<\/h2>

Sala hybrydowa obs\u0142uguje jednocze\u015bnie dwie grupy s\u0142uchaczy, a ka\u017cda potrzebuje czego\u015b innego. Osoby na sali s\u0142ysz\u0105 prowadz\u0105cego bezpo\u015brednio albo przez nag\u0142o\u015bnienie. Osoby zdalne s\u0142ysz\u0105 wy\u0142\u0105cznie to, co z\u0142apa\u0142y mikrofony, po przej\u015bciu przez procesor d\u017awi\u0119ku, kodek platformy wideokonferencyjnej i w\u0142asne s\u0142uchawki.<\/p>

Nag\u0142o\u015bnienie sali i tor d\u017awi\u0119ku do po\u0142\u0105czenia to dwa osobne zadania. Pierwsze opisuje si\u0119 zrozumia\u0142o\u015bci\u0105 mowy w miejscach s\u0142uchaczy, o czym pisali\u015bmy przy nag\u0142o\u015bnieniu auli<\/a>. Drugie opisuje si\u0119 tym, co ma trafi\u0107 do po\u0142\u0105czenia: kto ma by\u0107 s\u0142yszalny, z kt\u00f3rego miejsca i bez jakich zak\u0142\u00f3ce\u0144. W typowym opisie przedmiotu zam\u00f3wienia pierwsze zadanie jest cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo pokryte list\u0105 g\u0142o\u015bnik\u00f3w i wzmacniaczy. Drugie nie jest opisane wcale, bo zak\u0142ada si\u0119, \u017ce wynika z pierwszego.<\/p>

Nie wynika. Mikrofon prowadz\u0105cego, nag\u0142owny, krawatowy albo na m\u00f3wnicy, jest dobierany tak, \u017ceby s\u0142ysza\u0142 jedn\u0105 osob\u0119 z odleg\u0142o\u015bci kilkudziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w i jak najmniej wszystkiego innego. Dla nag\u0142o\u015bnienia sali to zaleta, bo ogranicza sprz\u0119\u017cenia. Dla zaj\u0119\u0107 hybrydowych oznacza, \u017ce po\u0142\u0105czenie dostaje wyk\u0142ad i nic poza nim.<\/p>

Pytanie z \u00f3smego rz\u0119du<\/h2>

Najcz\u0119stsza skarga po uruchomieniu sali hybrydowej brzmi zawsze tak samo: zdalni s\u0142ysz\u0105 prowadz\u0105cego dobrze, a pyta\u0144 z sali nie s\u0142ysz\u0105 wcale. Prowadz\u0105cy zaczyna powtarza\u0107 pytania do mikrofonu, po dw\u00f3ch tygodniach przestaje, a dyskusja na zaj\u0119ciach zamienia si\u0119 w rozmow\u0119, w kt\u00f3rej po\u0142owa uczestnik\u00f3w zna tylko odpowiedzi.<\/p>

Pow\u00f3d le\u017cy w fizyce. Poziom d\u017awi\u0119ku bezpo\u015bredniego spada o oko\u0142o 6 dB przy ka\u017cdym podwojeniu odleg\u0142o\u015bci od \u017ar\u00f3d\u0142a. G\u0142os studenta siedz\u0105cego osiem metr\u00f3w od m\u00f3wnicy dociera do mikrofonu prowadz\u0105cego o oko\u0142o 24 dB s\u0142abiej ni\u017c g\u0142os samego prowadz\u0105cego z p\u00f3\u0142 metra, a do tego tonie w pog\u0142osie sali, kt\u00f3ry na takiej odleg\u0142o\u015bci przewa\u017ca nad d\u017awi\u0119kiem bezpo\u015brednim. \u017baden procesor nie zrobi z tego sygna\u0142u zrozumia\u0142ej mowy, bo w nagraniu nie ma czego wzmacnia\u0107.<\/p>

Rozwi\u0105zania s\u0105 znane i ka\u017cde ma swoje miejsce. Matryce mikrofonowe montowane w suficie kszta\u0142tuj\u0105 wi\u0105zk\u0119 i pod\u0105\u017caj\u0105 za m\u00f3wi\u0105cym w wyznaczonej strefie, bez niczego na sto\u0142ach, ale ich zasi\u0119g zale\u017cy od wysoko\u015bci sufitu i pog\u0142osu konkretnej sali. Mikrofony na sto\u0142ach albo stanowiska systemu dyskusyjnego daj\u0105 najczystszy sygna\u0142, tylko \u017ce pasuj\u0105 do sali seminaryjnej, a nie do auli na dwie\u015bcie miejsc. W du\u017cej auli cz\u0119sto najlepiej sprawdza si\u0119 zwyk\u0142y mikrofon bezprzewodowy podawany z r\u0105k do r\u0105k: tani i skuteczny, o ile kto\u015b go podaje. Wyb\u00f3r mi\u0119dzy nimi to decyzja projektowa zale\u017cna od geometrii sali i w\u0142a\u015bnie dlatego nie da si\u0119 go zast\u0105pi\u0107 zapisem \u201emikrofony sufitowe, 2 szt.\u201d.<\/p>

W opisie przedmiotu zam\u00f3wienia warto wi\u0119c zapisa\u0107 nie typ mikrofonu, tylko stref\u0119: z kt\u00f3rych miejsc mowa uczestnika ma by\u0107 zrozumia\u0142a dla osoby po drugiej stronie po\u0142\u0105czenia. Najlepiej na rzucie sali, z zaznaczonymi miejscami, w kt\u00f3rych zostanie to sprawdzone przy odbiorze. Wykonawca dobierze do tego technik\u0119, a zamawiaj\u0105cy b\u0119dzie mia\u0142 czym j\u0105 rozliczy\u0107.<\/p>

Echo, kt\u00f3rego nie s\u0142ycha\u0107 na sali<\/h2>

Drugi problem pojawia si\u0119 w chwili, gdy zaczyna m\u00f3wi\u0107 uczestnik zdalny. Jego g\u0142os wychodzi z g\u0142o\u015bnik\u00f3w w sali, wpada z powrotem do mikrofon\u00f3w i wraca do niego z op\u00f3\u017anieniem po\u0142\u0105czenia. Na sali nikt tego nie zauwa\u017ca. S\u0142yszy to wy\u0142\u0105cznie osoba zdalna, kt\u00f3ra po kilku takich pr\u00f3bach przestaje si\u0119 odzywa\u0107.<\/p>

Przed tym chroni akustyczna eliminacja echa, w opisach zwykle skracana do AEC. Procesor zna sygna\u0142, kt\u00f3ry wysy\u0142a do g\u0142o\u015bnik\u00f3w, i odejmuje go od tego, co wraca z mikrofon\u00f3w. Dzia\u0142a to dobrze tylko przy spe\u0142nieniu warunk\u00f3w, kt\u00f3rych zapis \u201eprocesor DSP z AEC\u201d nie gwarantuje.<\/p>

Eliminacja echa musi dzia\u0142a\u0107 na ka\u017cdym kanale mikrofonowym osobno. Procesor z o\u015bmioma wej\u015bciami i eliminacj\u0105 echa na dw\u00f3ch z nich spe\u0142nia zapis \u201eDSP z AEC\u201d, a sali z sze\u015bcioma mikrofonami nie obs\u0142u\u017cy. Algorytm ma te\u017c ograniczony czas, w kt\u00f3rym potrafi wygasi\u0107 odbity d\u017awi\u0119k. W du\u017cej sali o d\u0142ugim pog\u0142osie cz\u0119\u015b\u0107 echa wraca p\u00f3\u017aniej, ni\u017c algorytm si\u0119ga, i zdalny uczestnik s\u0142yszy j\u0105 jako metaliczny ogon za w\u0142asnym g\u0142osem. Wreszcie procesor usuwa tylko to, co zna jako sygna\u0142 odniesienia: je\u015bli do g\u0142o\u015bnik\u00f3w trafia d\u017awi\u0119k z drugiego \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3rego nie przepuszczono przez procesor, tego echa nie usunie.<\/p>

Wniosek dla opisu jest prosty. Liczba kana\u0142\u00f3w z eliminacj\u0105 echa ma by\u0107 r\u00f3wna liczbie mikrofon\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w po\u0142\u0105czeniu, a w salach o d\u0142ugim pog\u0142osie adaptacja akustyczna jest cz\u0119\u015bci\u0105 systemu, a nie osobnym tematem na kiedy\u015b.<\/p>

Co widzi osoba po drugiej stronie<\/h2>

Obraz jest \u0142atwiejszy, ale te\u017c ma swoje pu\u0142apki. Uczestnik zdalny potrzebuje co najmniej dw\u00f3ch widok\u00f3w: prowadz\u0105cego w strefie m\u00f3wnicy i tablicy oraz widowni, \u017ceby widzia\u0142, kto zadaje pytanie. Prze\u0142\u0105czanie mi\u0119dzy nimi mo\u017ce by\u0107 automatyczne, sterowane g\u0142osem, albo z panelu przez prowadz\u0105cego, za pomoc\u0105 zapisanych wcze\u015bniej ustawie\u0144 kamery.<\/p>

Prezentacja prowadz\u0105cego ma trafia\u0107 do po\u0142\u0105czenia jako osobny strumie\u0144 udost\u0119pniania tre\u015bci, prosto z komputera. Ekran projekcyjny sfilmowany kamer\u0105 z ko\u0144ca sali jest dla zdalnego nieczytelny i nie pomo\u017ce tu \u017cadna rozdzielczo\u015b\u0107 kamery. Je\u015bli prowadz\u0105cy pisze na tablicy, kamera musi j\u0105 obj\u0105\u0107 tak, \u017ceby da\u0142o si\u0119 czyta\u0107, a je\u015bli pisze na monitorze interaktywnym, obraz idzie bezpo\u015brednio jako tre\u015b\u0107. O samych monitorach interaktywnych<\/a> pisali\u015bmy osobno.<\/p>

Dzia\u0142a to tak\u017ce w drug\u0105 stron\u0119. Prowadz\u0105cy musi widzie\u0107 uczestnik\u00f3w zdalnych na ekranie ustawionym w jego polu widzenia, a nie za plecami, inaczej podniesionej r\u0119ki w okienku nikt nie zauwa\u017cy.<\/p>

Komputer prowadz\u0105cego czy sta\u0142y system w sali<\/h2>

Sale hybrydowe buduje si\u0119 w dw\u00f3ch architekturach. W pierwszej prowadz\u0105cy przynosi w\u0142asny laptop, pod\u0142\u0105cza go jednym przewodem ze z\u0142\u0105czem USB-C i to jego komputer prowadzi spotkanie, a kamery i mikrofony sali widzi jako zwyk\u0142e urz\u0105dzenia. To rozwi\u0105zanie dzia\u0142a z ka\u017cd\u0105 platform\u0105, ale zale\u017cy od laptopa i jego ustawie\u0144, a operatorem ca\u0142ego systemu staje si\u0119 prowadz\u0105cy. W drugiej w sali stoi sta\u0142y komputer albo urz\u0105dzenie wideokonferencyjne, zalogowane do platformy uczelni i uruchamiane z panelu. Jest przewidywalne, za to przywi\u0105zane do jednej platformy.<\/p>

Obie architektury s\u0105 poprawne. B\u0142\u0119dem jest nie wybra\u0107 \u017cadnej, bo wtedy wybiera wykonawca, a wybierze t\u0119, kt\u00f3ra w jego ofercie jest ta\u0144sza. W opisie trzeba te\u017c wskaza\u0107 platform\u0119 wideokonferencyjn\u0105, z kt\u00f3rej korzysta zamawiaj\u0105cy, bo od niej zale\u017cy, kt\u00f3re urz\u0105dzenia b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0107 bez dodatkowej konfiguracji.<\/p>

Element<\/th>Typowy zapis w OPZ<\/th>Co zapisa\u0107 zamiast<\/th><\/tr><\/thead>
Mikrofony sali<\/td>\u201emikrofony sufitowe, 2 szt.\u201d<\/td>strefa s\u0142yszalno\u015bci na rzucie sali, z miejscami sprawdzenia przy odbiorze<\/td><\/tr>
Eliminacja echa<\/td>\u201eprocesor DSP z AEC\u201d<\/td>eliminacja echa na ka\u017cdym kanale mikrofonowym bior\u0105cym udzia\u0142 w po\u0142\u0105czeniu<\/td><\/tr>
Kamery<\/td>\u201ekamera PTZ 4K\u201d<\/td>widok prowadz\u0105cego i widok widowni, z prze\u0142\u0105czaniem automatycznym albo z panelu<\/td><\/tr>
Tre\u015b\u0107<\/td>brak<\/td>prezentacja jako osobny strumie\u0144 udost\u0119pniania, bez filmowania ekranu<\/td><\/tr>
Architektura<\/td>brak<\/td>komputer prowadz\u0105cego przez USB-C albo sta\u0142y system w sali, ze wskazan\u0105 platform\u0105<\/td><\/tr>
Odbi\u00f3r<\/td>\u201euruchomienie i szkolenie\u201d<\/td>test w trakcie po\u0142\u0105czenia z uczestnikiem zdalnym, z nagraniem w protokole<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>

Co si\u0119 psuje przy odbiorze<\/h2>

Przy opisie w postaci listy urz\u0105dze\u0144 odbi\u00f3r polega na sprawdzeniu, czy wszystko z listy jest zamontowane i si\u0119 w\u0142\u0105cza. Ten test przejdzie tak\u017ce sala, w kt\u00f3rej zdalni nie s\u0142ysz\u0105 ani jednego pytania z widowni, a ka\u017cda ich wypowied\u017a wraca do nich echem. Wykonawca nie ma obowi\u0105zku niczego poprawia\u0107, bo dostarczy\u0142 to, co opisano, a zamawiaj\u0105cy nie ma podstawy, \u017ceby tego \u017c\u0105da\u0107. Sp\u00f3r o to, czy system dzia\u0142a, ko\u0144czy si\u0119 stwierdzeniem, \u017ce dzia\u0142a zgodnie z opisem.<\/p>

Rozwi\u0105zaniem jest test odbiorczy opisany w OPZ od pocz\u0105tku. Po\u0142\u0105czenie na platformie, z kt\u00f3rej korzysta uczelnia, uczestnik zdalny w innym pomieszczeniu na zwyk\u0142ym laptopie ze s\u0142uchawkami, mowa normalnym g\u0142osem z wyznaczonych miejsc na sali i sprawdzenie, czy uczestnik zdalny nie s\u0142yszy w\u0142asnego echa. Nagranie z sesji testowej trafia do protoko\u0142u. Na jedn\u0105 sal\u0119 to oko\u0142o godziny i jest to jedyne sprawdzenie, kt\u00f3re mierzy to, za co instytucja p\u0142aci.<\/p>

Pozycje do wpisania w OPZ<\/h2>
  1. Cel systemu: prowadzenie zaj\u0119\u0107 z jednoczesnym udzia\u0142em uczestnik\u00f3w na sali i uczestnik\u00f3w zdalnych, z d\u017awi\u0119kiem i obrazem w obu kierunkach.<\/li>
  2. Rzut sali ze stref\u0105, z kt\u00f3rej mowa uczestnik\u00f3w ma by\u0107 zrozumia\u0142a dla uczestnika zdalnego, z oznaczonymi miejscami sprawdzenia przy odbiorze, w tym miejscem najdalszym od m\u00f3wnicy.<\/li>
  3. Akustyczna eliminacja echa realizowana niezale\u017cnie dla ka\u017cdego kana\u0142u mikrofonowego bior\u0105cego udzia\u0142 w po\u0142\u0105czeniu.<\/li>
  4. Wym\u00f3g, by uczestnik zdalny nie s\u0142ysza\u0142 echa w\u0142asnego g\u0142osu, r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy kto\u015b na sali m\u00f3wi w tym samym czasie.<\/li>
  5. Dwa widoki kamer, prowadz\u0105cy w strefie m\u00f3wnicy i tablicy oraz widownia, z zapisanymi ustawieniami i prze\u0142\u0105czaniem automatycznym albo z panelu.<\/li>
  6. Przesy\u0142anie prezentacji z komputera prowadz\u0105cego jako osobnego strumienia udost\u0119pniania tre\u015bci.<\/li>
  7. Ekran z widokiem uczestnik\u00f3w zdalnych w polu widzenia prowadz\u0105cego.<\/li>
  8. Wskazanie architektury (komputer prowadz\u0105cego przez jedno z\u0142\u0105cze USB-C albo sta\u0142y system w sali) oraz platformy wideokonferencyjnej, z kt\u00f3r\u0105 system ma wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107.<\/li>
  9. Uruchomienie zaj\u0119\u0107 z panelu steruj\u0105cego jedn\u0105 czynno\u015bci\u0105, bez konfigurowania urz\u0105dze\u0144 przez prowadz\u0105cego.<\/li>
  10. Test odbiorczy w trakcie po\u0142\u0105czenia na platformie zamawiaj\u0105cego, z uczestnikiem zdalnym poza sal\u0105 i nagraniem sesji testowej do\u0142\u0105czonym do protoko\u0142u.<\/li>
  11. Dokumentacja powykonawcza z ustawieniami procesora d\u017awi\u0119ku i kamer w postaci pozwalaj\u0105cej odtworzy\u0107 konfiguracj\u0119 po wymianie urz\u0105dzenia.<\/li><\/ol>

    Na koniec<\/h2>

    Sala wyk\u0142adowa ma zwykle opiekuna, kt\u00f3ry zna w niej ka\u017cdy projektor i ka\u017cdy przew\u00f3d. Zaj\u0119cia hybrydowe dok\u0142adaj\u0105 do tego dziedziny, w kt\u00f3rych znajomo\u015b\u0107 sprz\u0119tu wystarcza tylko cz\u0119\u015bciowo: akustyk\u0119 sali, przetwarzanie sygna\u0142u i zachowanie platformy wideokonferencyjnej. Uczelnia ma kompetencje w dydaktyce i w utrzymaniu sal, i \u017cadnego powodu, \u017ceby mie\u0107 je tak\u017ce w projektowaniu system\u00f3w AV do nauczania hybrydowego.<\/p>

    Ch\u0119tnie przejrzymy projekt OPZ, zanim trafi do publikacji, albo przygotujemy go razem z rzutem strefy s\u0142yszalno\u015bci i scenariuszem testu odbiorczego. Projekt i dokumentacj\u0119 traktujemy jako osobn\u0105, p\u0142atn\u0105 us\u0142ug\u0119, kt\u00f3ra dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy sprz\u0119t kupuj\u0105 Pa\u0144stwo u kogo innego.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Opisy modernizacji sal wyk\u0142adowych wyliczaj\u0105 projektor, mikrofony i procesor z eliminacj\u0105 echa, ale nie m\u00f3wi\u0105, co ma us\u0142ysze\u0107 osoba po drugiej stronie po\u0142\u0105czenia. Dlatego odbi\u00f3r sprawdza urz\u0105dzenia, a nie zaj\u0119cia hybrydowe.<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":158,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-projektowanie-systemow-av"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nextav.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}